Ostatnio byłam tak przeciążona mediami społecznościowymi, że przestałam tworzyć cokolwiek.
Miałam ambitny plan: publikować częściej, nagrywać filmy, pisać posty, rozwijać swoją markę autorską, zbudować społeczność, która sprawi, że kolejna wydana książka zostanie bestsellerem jeszcze przed premierą. Pisać kolejne książki – najlepiej tak po 4 rocznie. Każdą coraz lepszą. Aż w końcu wydać taką, którą moja wspaniała społeczność pokocha tak mocno, że Netflix zrobi z niej serial w 10 sezonach. Przecież są ludzie, którym się to udało – ja też mogę! Także jazda! Do dzieła! Zbudujmy tę społeczność!
Tylko jak?
Zacznijmy od podstaw – albo zrób coś głupiego, co poniesie się viralowo, albo tańcz do piosenki Bad Bunnego w samej bieliźnie, albo powielaj to, co już się poniosło, albo… no właśnie, albo co?
Przewertowałam poradniki, obejrzałam tutoriale i wypisałam zadania. Chciałam potraktować tworzenie treści marketingowych jak projekt. Wyznaczyć cele, opracować strategię, mierzyć efekty i konsekwentnie realizować plan. Na co dzień pracuję jako test manager, więc procesy, optymalizacja i analiza wyników nie są mi obce. Dlaczego nie miałabym wykorzystać tych umiejętności do rozwijania działalności autorskiej? Mogłam. Zrobiłam to. A potem tak bardzo skupiłam się na tym, żeby regularnie tworzyć (czyli de facto dorzuciłam sobie dodatkowy etat do życia, które już i tak funkcjonuje na 2 etaty), że skutecznie zniszczyłam w sobie chęć tworzenia czegokolwiek.
A potem jeszcze pojechałam na urlop – przez co wybiłam się z rytmu pracy i po powrocie dotarło do mnie, że czuję wstręt na myśl o nagrywaniu czegokolwiek. O ucinaniu myśli do 15 sekund. O tworzeniu opisów, których nikt nie czyta. O zadawaniu angażujących pytań, na które nikt nie odpowiada. Nie chciało mi się już nic. Nawet pisać książek. A jednocześnie rosła we mnie frustracja, że nie publikowałam od x dni, a algorytm nie lubi takich przerw!! Dobijało mnie, że właśnie niweczę to, co usiłowałam wypracować przez ostatnie miesiące.
I wtedy pojawiła się myśl znacznie bardziej niepokojąca niż zwykłe zmęczenie: a co, jeśli ja już wcale nie chcę pisać?
Nie chodziło o to, czy potrzebuję przerwy. Chodziło o pełną rezygnację. Przestanę wydawać książki, promować je i walczyć o czytelników. I zaraz za tym pytaniem przyszło kolejne: jeśli przestanę być pisarką, to kim właściwie będę?
Kiedy przestajesz rozpoznawać siebie
Lubiłam myśleć o sobie jako o pisarce. To określenie porządkowało mi świat. Nie byłam tylko osobą, która chodzi do pracy, płaci rachunki i zastanawia się, co zjeść na obiad. Byłam kimś, kto wymyśla światy, tworzy ludzi, którzy nie istnieją, a potem przeżywa ich problemy, jakby miała z nimi wspólny kredyt hipoteczny. Pisanie było zajęciem, ale również sposobem, w jaki rozumiałam samą siebie.
I nagle zaczęłam się zastanawiać, co zostanie, jeśli przestanę to robić. Czy nadal będę kreatywna? Czy nadal będę osobą, która ma coś ciekawego do powiedzenia? Czy będę mogła nazywać się pisarką, jeśli przez kilka miesięcy nie napiszę ani słowa? A jeśli już nigdy nie napiszę kolejnej książki, to czy wszystkie poprzednie nadal będą coś o mnie mówiły? To dość absurdalne – jakby po zamknięciu Worda ktoś miał przyjść i odebrać mi prawo do używania wyobraźni. A jednak ten lęk jest zaskakująco realny, kiedy jakaś rola staje się częścią naszej tożsamości.
Obraz siebie budujemy między innymi wokół ról, które pełnimy, wartości, które wyznajemy, i działań, które podejmujemy. Problem zaczyna się wtedy, gdy jedną z tych części uznajemy za całość. Jestem pisarką. Jestem testerką. Jestem osobą, która zawsze daje sobie radę. Jestem kimś, kto osiąga cele. Wszystko działa, dopóki życie nie zmusi nas do porzucenia którejś z tych ról, albo dopóki sami nie zaczniemy jej kwestionować.
Kim jest sportowiec, który kończy karierę? Rodzic, którego dzieci wyprowadzają się z domu? Osoba, która całe życie opiekowała się innymi, a teraz nie wie, co właściwie lubi robić? Nie tracą przecież całej swojej osobowości. A jednak mogą mieć wrażenie, że stracili instrukcję obsługi samych siebie.
Czasami nie boimy się, że stracimy zajęcie. Boimy się, że bez niego przestaniemy wiedzieć, kim jesteśmy.
Czy lubimy to, co robimy, czy lubimy być osobą, która to robi?
To pytanie jest znacznie bardziej podstępne, niż wygląda. Można kochać bieganie i jednocześnie kochać to, że jest się osobą zdyscyplinowaną, która regularnie trenuje. Można lubić pisanie i jednocześnie czerpać satysfakcję z bycia autorem, który wydaje książki. Można uwielbiać swoją pracę, a przy okazji potrzebować uznania, które dzięki niej otrzymujemy. Te motywacje wcale się nie wykluczają.
Kłopot pojawia się wtedy, kiedy nie potrafimy ich rozdzielić. Czy tęsknię za pisaniem, czy za sobą jako pisarką? Za wymyślaniem historii, czy za poczuciem, że realizuję swoje ambicje? Za samą czynnością, czy za świadomością, że robię coś, co pozwala mi myśleć o sobie w określony sposób?
To szczególnie trudne, gdy przez lata przyzwyczajamy się do mierzenia własnej wartości efektami. Napisana książka, awans, ukończony projekt, kolejny osiągnięty cel – wszystko to daje nam dowód, że idziemy do przodu. A co, jeśli przez jakiś czas nie idziemy? Jeśli nie produkujemy, nie rozwijamy się i nie stajemy się lepszą wersją siebie? Czy nadal jesteśmy wystarczająco interesujący?
Może dlatego tak trudno nam odpuścić. Nie tylko dlatego, że nie chcemy stracić tego, co lubimy, ale również dlatego, że nie wiemy, jak będziemy się postrzegać bez tego. Łatwiej zmusić się do kolejnego zadania, niż skonfrontować się z pytaniem, czy nadal chcemy je wykonywać.
I tutaj pojawia się konflikt, którego nie rozwiąże kolejny planer ani lepiej zaprojektowana strategia. Z jednej strony chcemy rozwijać się, osiągać cele i realizować marzenia. Z drugiej – nie chcemy, żeby nasze życie zamieniło się w niekończący się projekt, w którym nawet przyjemność musi uzasadnić swoją produktywność. Chcemy tworzyć, ale nie chcemy być zmuszeni do tworzenia. Chcemy osiągać sukcesy, ale nie chcemy uzależniać od nich poczucia własnej wartości.
Chcemy robić rzeczy, które kochamy, a potem czasami zaczynamy ich nienawidzić, bo tak bardzo chcemy robić je dobrze.
A gdyby tak nie wszystko musiało do czegoś prowadzić?
Kiedy przestałam tworzyć treści, odkryłam, że nadal lubię tworzyć. Zakładki, świece, listy, meble – różne rzeczy, które można zrobić własnymi rękami. Lubię pracować w ogrodzie – obserwować, jak coś rośnie, i cieszyć się efektem, który nie pojawia się natychmiast. Więc kim jestem? Pisarką? Test managerką? Osobą, która robi zakładki i przerabia meble? Kobietą, która potrafi pół dnia wymyślać fikcyjną historię, a potem kolejne dwie godziny zastanawiać się, dlaczego pomidor nie rośnie?
Może wszystkimi tymi osobami naraz. A może żadna z tych etykiet nie mówi o mnie tyle, ile chciałabym, żeby mówiła. Każda opisuje przede wszystkim to, co robię, a niekoniecznie to, kim jestem. Może jestem osobą ciekawą świata, która lubi rozumieć, jak działają rzeczy, i nadawać im własny kształt. Która potrzebuje tworzyć, ale niekoniecznie zawsze w ten sam sposób. Która ceni niezależność, lubi widzieć efekty swojej pracy, ale czasami ma ochotę zrobić coś kompletnie niepraktycznego. I nie musi każdego dnia udowadniać, że te cechy nadal w niej istnieją. Nie muszę co tydzień pisać nowego opowiadania, żeby potwierdzić, że mam wyobraźnię. Nie muszę zrobić mebla, żeby udowodnić, że jestem kreatywna. Mogę po prostu być osobą, która lubi te rzeczy, nawet jeśli akurat ich nie robi.
Brzmi banalnie, ale spróbujmy zastosować tę logikę do całego życia. Współczesny świat wyjątkowo lubi, kiedy wszystko do czegoś prowadzi. Hobby musi dać się zmonetyzować, podróż dostarczyć contentu na sociale, a odpoczynek to ma być projekt rozwoju osobistego. Nawet czytanie książek należy zamienić w strategię budowania marki, bo przecież jak masz kanał z recenzjami i dobrze ci się klika, to wydawcy sami dadzą ci książki do czytania. Wszystko ma być biznesem – bo jeśli na czymś nie zarabiasz, to na tym tracisz.
A może niektóre rzeczy mogą po prostu istnieć? Można robić świece, których nikt nigdy nie kupi. Czytać książki, o których nie napisze się recenzji, bo są już „stare” (tj. sprzed 2 miesięcy). Sadzić kwiaty bez dokumentowania procesu i nagrywania tutoriali. Pisać coś, czego się nie wyda. Nie każda czynność musi przynosić mierzalny rezultat, żeby była wartościowa.
Czasami jej wartością jest sama przyjemność, ciekawość albo możliwość skupienia się na czymś, co nie wymaga od nas udowadniania czegokolwiek. Nie wszystko musi być inwestycją w przyszłą wersję nas samych.
Kim jesteś, kiedy niczego nie osiągasz?
Nie wiem jeszcze, czy wrócę do regularnego tworzenia treści na sociale. Na pewno nie w sekwencji regularnego publikowania po kilka razy w tygodniu. Być może zmienię sposób, w jaki podchodzę do pisania. Być może po prostu potrzebuję odpocząć. Próbuję jednak zaakceptować, że nie muszę natychmiast podejmować decyzji i opracowywać planu naprawczego. Nie każda przerwa jest porażką, a nie każda wątpliwość wymaga nowej strategii.
Najtrudniejsze jest chyba to, żeby pozwolić sobie nie wiedzieć. Nie mieć gotowej odpowiedzi, nie realizować kolejnego celu, nie wiedzieć, co będzie dalej. Zwłaszcza gdy przyzwyczailiśmy się, że nasza wartość rośnie wraz z liczbą osiągnięć, a bezczynność jest czymś, co trzeba usprawiedliwić.
Dlatego chciałabym zostawić Cię z pytaniem, które sama próbuję sobie zadać:
Kim jesteś, kiedy wykreślisz ze swojego życia główne zajęcie?
Wyobraź sobie, że na jakiś czas znika rzecz, wokół której zbudowałeś/aś dużą część swojej tożsamości. Nie pracujesz w swoim zawodzie, nie trenujesz, nie opiekujesz się kimś, kto dotąd Cię potrzebował. Nie tworzysz. Nie realizujesz celu, który od dawna wyznaczał kierunek Twojego życia.
Co zostaje?
Czy potrafisz wskazać coś więcej niż kolejne zadanie do wykonania? Czy wiesz, co lubisz, kiedy nikt nie patrzy, nie ocenia i nie czeka na rezultat? Co sprawia Ci przyjemność, nawet jeśli nie jesteś w tym mistrzem? A przede wszystkim: czy lubisz siebie również wtedy, kiedy niczego nie osiągasz?
Potrafisz zaakceptować siebie w dniu, w którym nie zrobisz niczego szczególnego? Kiedy nie posuniesz się do przodu, nie nauczysz się niczego nowego, nie poprawisz swoich wyników i nie stajesz się lepszą wersją siebie? Kiedy po prostu jesteś.
Może poznawanie siebie zaczyna się właśnie wtedy, gdy przestajemy patrzeć wyłącznie przez pryzmat tego, co robimy. Może nie musimy mieć jednej, niezmiennej definicji. Możemy zmieniać zdanie, porzucać stare zainteresowania, wracać do nich po latach i odkrywać nowe części siebie, które nie pasują do dotychczasowych etykiet.
Nie wiem, czy odpowiedź na pytanie: „Kim jestem?” da się znaleźć raz na zawsze. Podobnie jak: „Dlaczego robię to, co robię?”. Może to nie zagadka, którą trzeba rozwiązać, tylko pytanie, do którego warto wracać, kiedy nasze życie zaczyna się kurczyć do jednej roli, jednego celu albo jednego sposobu mierzenia własnej wartości.
A jeśli dziś nie potrafisz odpowiedzieć, to też w porządku. Nie musisz natychmiast wymyślać siebie na nowo. Możesz na początek po prostu sprawdzić, co lubisz, kiedy nikt nie oczekuje, że coś z tym zrobisz.
I może nie publikuj o tym rolki. Przynajmniej nie od razu.